giriş     kayıt

Son 20 Yorum

Ape Musa

20 eylül 1992'de 72 yaşındayken uğradığı silahlı saldırı sonucu yaşamını yitiren Musa Anter yani Apê Musa...

1920 yılında Mardin ili Nusaybin ilçesine bağlı Akarsu Bucağının Ziwing köyünde dünyaya gözü açan Musa Anter'in ailesi çiftçilik ve hayvancılıkla uğraşıyordu. Ayrıca Anter'in annesi Fesla hanım Türkiye'nin ilk kadın muhtarlarından biriydi.

Apê Musa, Ayşe Hale ile 1944 yılında evlendi. Çiftin 1945'te büyük oğlu Anter, 1948'de kızı Rahşan ve 1950'de küçük oğlu Dicle dünyaya geldi.

Apê Musa İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bölümünden üçüncü sınıftayken ayrıldı.

Üniversiteden ayrıldıktan sonra Şark Postası ve Dicle Kaynağı'nda yazmaya başladı. İleri Yurt gazetesindeki Kürtçe şiiri 'Qimil/Kımıl' sebebiyle 1959'da 49'lar davasında idamla yargılandı. Mayıs Darbesi'nde aftan yararlanarak serbest kalan Anter, cezaevinden çıktıktan sonra Deng, Barış Dünyası ve Yön dergilerinde yazdı.1963'te 23'ler davası ile tekrar cezaevine girdi. Mamak, Sultan Ahmet, Balmumcu, Seyrantepe ve Nusaybin cezaevlerinde yattı.

1967'de sürgüne gönderilen Anter, 12 Eylül Darbesi'nde Kürtçülük propagandası yapmaktan tutuklandı. Yaşamının toplam 11,5 yılı hapiste geçti.

Anter İleri Yurt, Dicle-Fırat, Barış Dünyası, Deng, Yön, Azadiye Welat, Yeni Ülke, Özgür Gündem, Rewşen ve Tewlo'da yazdı. Ayrıca 1959'da Birina Reş / Kara Yara, 1962'de Qimil / Kımıl, 1967'de Ferhenga Kurdî-Tirkî / Kürtçe-Türkçe Sözlük, 1991'de Hatıralarım I, 1992'de Hatıralarım II, 1992'de Vakayiname, 1996 Fırat Marmara'ya Akar ve 1999 yılında Çinara Min kitapları yayımlandı.20 Eylül 1992'de Kültür-Sanat Festivali için Diyarbakır'da olan Anter Seyrantepe mahallesinde uğradığı silahlı saldırıda sol bacağına iki, kalbi ve kafasına birer kurşun sıkılarak öldürüldü. Musa Anter'in yanında bulunan yiğeni gazeteci ve yazar Orhan Miroğlu ise saldırı sırasında yaralandı.

Eski JİTEM elemanı Abdülkadir Aygan; Anter'in, kendisinin de içinde bulunduğu tim tarafından JİTEM için öldürüldüğünü söylemiştir. Dönemin Başbakanı Mesut Yılmaz'ın isteği üzerine Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanı Kutlu Savaş'ın hazırladığı Susurluk Raporu'nda, Anter cinayetinin Yeşil kod adlı Mahmut Yıldırım tarafından planlanıp uygulandığı yer almıştır

-


Mehmet UZUN

Yargılanması ve Son Yılları
Yazdığı romanlar ve yazılardan dolayı hayatı sürgünde ve ceza evlerinde geçti. Asılsız suçlamalar karşısında Mehmed Uzun’la Dayanışma Komitesi kuruldu ve beraat etmesinde etkin rol oynadı.

Mayıs 2006’da mide kanseri olduğu öğrenildi ve bir süre Stockholm’de tedavi gördü. 13 Temmuz’da Memleketi Diyarbakır’a geldi ve “Ben buraya ölmek için değil, yaşamak için geldim.” sözünü söyledi. Lakin hastalığından dolayı 11 Ekim 2007’de, Dicle Üniversitesi Hastanesi’nde dünyaya gözlerini yumdu.
Vasiyeti üzerine kılınan cenaze namazının ardından, cami önündeki kalabalığa sırasıyla Yaşar Kemal, Şerafettin Elçi, Ahmet Türk ve Osman Baydemir’in yaptığı konuşmaların ardından Mardinkapı Mezarlığı’na defnedildi.

Mehmed Uzun Eserleri
Tu (Sen), Roman (1985)
Mirina Kalekî Rind (Yaşlı Rind’in Ölümü) Roman, (1987)
Siya Evînê (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde) Roman, (1989)
Rojek ji Rojên Evdalê Zeynikê (Abdalın Bir Günü), Roman (1991)
Destpêka Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyatına Giriş), İnceleme (1992)
Hêz û Bedewiya Pênûsê (Kalemin Gücü ve Görkemi), Denemeler (1993)
Mirina Egîdekî (Bir Yiğidin Destanı), Destan-Ağıt (1993)
Världen i Sverige (Tüm Dünya İsveç’te), Edebiyat Antolojisi, M. Grive ile birlikte (1995)
Antolojiya Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyat Antolojisi), Antoloji, iki cilt (1995)
Bîra Qederê (Kader Kuyusu), Roman, (1995)
Nar Çiçekleri, Deneme (1996)
Ziman û Roman (Dil ve Roman), Söyleşiler (1997)
Bir Dil Yaratmak, Söyleşiler (1997)
Dengbêjlerim, Deneme (1998)
Ronî Mîna Evîne – Tarî Mîna Mirinê (Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık), Roman (1998)
Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler, Deneme (2002)
Dicle’nin Sesi I – Hawara Dîcleyê (Dicle’nin Yakarışı), Roman (2002)
Diclenin Sesi II – Dicle’nin Sürgünleri, Roman (2003)
Ruhun Gökkuşağı, Anlatı (2005)
Küllerinden Doğan Dil ve Roman, Söyleşiler (2005)
Bir Romanın Hatıra Defteri, Günlük (2007)
Mehmed Uzun’un Aldığı Ödüller
Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü – 2001
Berlin Kürt Enstitüsü Edebiyat Ödülünü (“roman sanatına ilişkin belirleyici katkılarından” dolayı) – 2001
Torgny Segerstedt Özgürlük Kalemi Ödülü (“edebiyat ve sözün özgürlüğüne ilişkin duruşundan” dolayı) – 2001
Stina-Erik Lundeberg Ödülü (“İsveç kültür yaşamına sunduğu katkılarından” dolayı, İsveç Akademisi) – 2002
Kürdistan Bölgesel Yönetimi Onur Ödülü – 2005
Diyarbakır Belediyeleri Onur Ödülü – 2005
Aldığı ödüller ve Eserleri Listesi https://www.wikipedia.org/‘dan alıntıdır.

-


Mehmet UZUN

Bu konu ile ilgili olarak kendisi de şu şekilde söylemektedir;

Geniş aşiret evimizde konuşulan dil Kürtçeydi. Sayılmayacak kadar çok amca, teyze, hala, dayı ve yakın akrabalarım hep Kürtçe, Kürtçenin iki lehçesi Kurmanci ve Dimili, konuşuyordu. Dedem ve anneannemin anlattığı masal ve öyküler hâlâ kulaklarımda. Onlar hâlâ zaman zaman geceleri çalışma odamın penceresine gelerek bana göz kırpıyorlar. Babamın işlemeli, uzun “bilur”u ile çalarak söylediği “Meme Alan”, “Cembeliye Hekkare û Binevşa Nann”, “Siyabend û Xece” ve diğer destanlar, bugün de, kendimi iyi hissetmediğim zamanlar, gelip bana yardımcı oluyorlar.”

Eğitim Hayatı
7 yaşında okula başlamış okulda anadilinden farklı olarak Türkçe eğitim veriliği için zorluklar yaşamıştır. 3 Mart 1972’de, solculara destek verdiği gerekçesiyle gözaltına alındı. Tutuklandıktan sonra Diyarbakır Askerî Cezaevi’ne sevk edildi. Kürtçe okuma ve yazmayı da burada, Musa Anter ve kuzeni Ferit Uzun’un yardımıyla öğrendi.

2 sene hapis yattıktan sonra 1974’te uygulanan genel af ile serbest kaldı. Ankara Yüksek Teknik Öğretmen Okulu’nda eğitim gördü. Burada arkadaşları ile Komal Yayın evini kurdu. Yayınladıkları yazılar ile “bölücülük” suçlamasıyla tekrar tutuklanarak Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi’ne gönderildi. Çıktığı mahkemede savcıya hitaben Kürtçe konuşarak anadilinin varlığını kanıtlamaya çalıştı. 15 Eylül 1976’da tahliye edildikten sonra, 26 Ağustos 1977’de sahte Tunus pasaportu ile İsveç’e gitti. 12 Eylül Darbesinin ardından darbecilerin Yazarlara uyguladıkları politikaları eleştirdiği için 1981 yılında Türkiye vatandaşlığından çıkarıldı.

Sürgün dönemi ile ilgili ise şöyle demektedir;

Yazarlığım, varlığım sürgün geleneğine çok fazla bağlı. Aidiyetlerimin en önemlilerinden biri de budur; ben sürgün edebiyatına ait bir yazarım. Ve o sürgün geleneği ile benim kişisel deneyimlerim olmasaydı orada mümkün değil bu yazarlık kurulmayacaktı.

İsveç ve Dünya Gazeteciler Birliği, Uluslararası ve İsveç PEN Kulübü üyesi olan yazar, Kürt PEN Kulübü’nün kurulmasına da önayak olmuştur. İsveç’te yaşadığı yıllar boyunca ülkenin kültür ve edebiyatını derinden öğrenen ve İsveççe çalışmalarda da bulunan yazar, İsveç Yazarlar Birliği’nin yönetim kurulu üyesiydi.

-


Mehmet UZUN

Mehmed Uzun, Kürt dilinin yasak olduğu bir dönemde her kesin aksine egemen dilde değil kendi ana dilinde yazmayı tercih etmiş ve bu tercihinden dolayı bedeller ödemiştir. Zayıf olan Kürtçe yazı dilini geliştirmek ve ortak bir edebi dil oluşturmak için girdiği bu yolda modern Kürt edebiyatı kurucusu rolünü üstlendi.

Sadece kendi ana dilinde çalışmalar yaptığı için dönemin siyasi rejimi tarafından Türkçülüğe hakaret, bölücülük ve teröre destek suçlamalarından sayısız dava açıldı. Mehmed Uzun bu baskılar karşısında yaşamını sürdürebilmek için uzun yıllar İsveç’te sürgün hayatı yaşamış, verilen siyasi mücadele sonrasında Kürtlere ve Kürt diline yaklaşımın değişmesiyle hayatının son dönemlerinde Türkiye’ye dönmüştür.

Bu kısa özetten sonra Mehmed Uzun’un kendi alıntılarını da kullanarak onun hayatını ve bize bıraktığı eserlerini inceleyelim.

Mehmed Uzun Hayatı
Mehmed Uzun 1953 yılında Siverek’te doğdu. Annesi Zaza ve Babası Kürt’tür.

Babası hayvan alıp satan bir tüccar olan Mehmed’in beş kardeşi daha vardı. Küçük yaşlarda ailesinden duyduğu masal ve efsaneler, sanatının temelini oluşturmuştur. İleride yazacağız eserlerin kaynağı, bu çocukluğundaki anılardan beslenecektir.

-


şivan perwer

Lehengek zivirî navbera me. Pir xweş e ku meriv wê dîsa guhdarî bike.



Govenda Azadîxwazan (1975)
Hevalê Bar Giranim (1976)
Herne Pêş (1977)
Ey Ferat (1978)
Kîne Em (1979)
Hay Dil (1980)
Gele Min Rabe (1981)
Agiri (1982)
Bilbilo / Ferzê (1983)
Dotmam (1985)
Lê Dîlberê (1986)
Helebçe (1988)
Xewna Min / Qasimlo (1991)
Zembîlfiros (1992)
Ya Star (1995)
Nazê (1996)
Hêviya Te (1999)
Roj û Heyv (2000)
Sarê (2001)
Helbestên bijartî yên 1 /Kirîvê (2002)
Helbestên bijartî yên 2/Klasîk (2003)
Helbesten Bijarti yên 3 (2004)
Min bêriya te kiriye (2004)
Destana Rojava (2011)
Şivanname/Gazind (2013)

-


kürtlerin çocuklarına siyasetçi ismi takması

2014 te Abd kobanê ye müdahale edince o sırada doğan onlarca çocuğa Obama ismini koydular. Sonra Obama gitti bitti. Trump restoran var kobanê de trump da puşt çıktı. Sırada Fransa güzel şeyler yaparsa Macron var, Allah affetsin.

-


macron

Keşke yeğenimin ismini " Obama" yerine Macron koysaydık. (bkz: kürtlerin çocuklarına siyasetçi ismi takması)

-


macron

*kürt dostu*Macron, Fransız bankacı, bürokrat ve siyasetçi. 2017 Fransa cumhurbaşkanlığı seçiminde kurucusu olduğu merkez parti En Marche!'ın adayı olup, cumhurbaşkanı seçilmiştir.

-


Kaşmer

Miroven ku ruye xwe boyax an ji digrin û xelkê dikenînin. Car caran xelkê dikenînin û wekî Joker dile xwe de digirîn. Joker jî kaşmer ê (bkz: Joker)

-


Kazım Öz

Gelek kes li Roştiya ji pişta wi diaxifin û dema Kazim Öz hat Roştiya hemu cîhen xwe didin wî. Dema wî nivîsa min xwend bila zanibe :)

-


Kazım Öz

Sala 1973 yan de li Dersîm ê dayîk bûye. 1998 an de ji zanîngeha Yildiz Teknîkê beşa endezyariyê avahiyê xelas kir.2003 de Zanîngeha Marmara, Fakulteya Hunerên Spehî beşa Sînema& TV qedand. Naha ew li Zanîngeha Marmara, Fakulteya Hunerên Spehî beşa li ser Sînema& TV bernameya PhD ye dixwîne.
••Fîlmografî
2017, ZER (+, -) 110 min, Fîlim Fîrok
2016, Beyaz Çınar, HD, 90 min, Fîlma Belgefîlm
2014, Carekê, 80 hûrdem, Fîlma Belgefîlm / Pêşkêşker (Hevberdana TV Al Jazeera)
2010, Sezaya Dawîn: Şavaklar, HDV 90 min. Fîlma belgefîlm (Hevberdana ARTE-France)
2008, Storm, 35 mm, 155 min, dirêjahiya taybetmendiyê
2005, Dûr (Remote), DV, 74 min, fîlma belgefîlm
2001, Wêne, 35 mm, 67min
1999, Erd, 16 mm, 27 min, kurtefîlm
1998, Rêwîtiya ber tavê, Derhêner: Yeşim Ustaoğlu, fîlimê fîlim, alîkarê derhêner
1996, Destên me dê bêne xêz kirin, em ê bi dûr bifirin ...) Belgefîlm, 27 min, Hi-8, derhêner

-


Homer dizeyî

çendî geram le şaran şarkısıyla kendisini bana çok sevdiren üstadtır.

-


Najmadini Xulami

(bkz: Srway Baran)

-


Omar souleyman / ömer süleyman

lubun partisi , ömer süleyman, crystalline ,björk anahtar kelimeler kombinasyonlarının kralı/kraliçesi

-


tirşik / tirşık

Annemin bir numaralı yemeği enfes bir tadı var . Tirşık yapmayı bilmeyen Kürt kızda bilmem nefes almasin

-


tirşik / tirşık

Babamın haftada iki defa 'bê tirşik jîyan nabe' diyerek tarihi politik onurlandırma yaptığı yemek.

-


Tırşîk

Sanki entry girilince yanlış yazılmış gibi . (bkz: tirşik / tirşık) diye yazılmalıydı. Ama 'tirşik'ı çok sevenlerin ona zalimce tirşîk dediğini de gördüm

-


ibne

benim queerin türkçe karşılığı olarak kullandığım ne idiğu belirsiz, garip anlamına gelen sözcük.
not:öznesi olmayan kullanmasın.

-


Omar souleyman / ömer süleyman

bir lubun partisninde björkle yaptığı crystalline şarkısıyla herkesi kendinden geçirmiş kaliteli düğün şarkıcısı.

-


Tırşîk

urfalı annelerin ne yemek var sorusuna her zaman verdikleri cevap.

-